حجت‌الاسلام محمدصفر جبرئیلی، استاد پردیس فارابی دانشگاه تهران، هفتم آبان‌ماه در نشست علمی «فقیه ژرف‌نگر» که با موضوع «بررسی مکانت علمی مرحوم آیت‌الله العظمی سیدموسی شبیری زنجانی و مناسبات ایشان با رهبران انقلاب‌اسلامی» از سوی انجمن علمی تاریخ معاصر و انقلاب اسلامی حوزه، همزمان با چهلمین روز درگذشت این مرجع عالیقدر برگزار شد، گفت: در میان مراجع و روحانیون شاخص تاریخ معاصر، دو شخصیت بسیار برجسته هستند: یکی آیت‌الله قائد شهید که قضاوت ایشان را معیار سنجش می‌دانم و دیگری حضرت آیت‌الله العظمی شبیری زنجانی.
عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به چند ویژگی آیت‌الله شبیری اشاره کرد و افزود: ایشان اشراف کامل به جریان‌ها و حوادث داشت یعنی آیت‌الله العظمی دارای دیدگاهی جامع و اشراف به تحولات جاری بودند؛ ویژگی‌ای که حتی در میان برخی از آگاهان نیز به ندرت یافت می‌شود.
جبرئیلی بیان کرد: جامعیت در تعامل با افراد از دیگر ویژگی‌های ایشان بود؛ آن مرحوم در برخورد با تمامی افراد، فارغ از جایگاه اجتماعی یا اعتقادی آن‌ها، با احترام رفتار می‌کردند. برای نمونه، فردی ر که با پوششی غیرمعمول(شلوار آبی و کراوات) در نزد ایشان حضور یافته بود، با نهایت تکریم پذیرفته و در کنار خود نشاند؛ رهبری شهید هم واجد این ویژگی بودند در حالی که ما حتی با افرادی با پیشینه‌های متفاوت سخن هم نمی‌گوییم.
دقت در بیان جزئیات
وی با اشاره به ویژگی سوم یعنی جزئی‌نگری و تبیین دقیق جزئیات، اظهار کرد: یکی از بارزترین ویژگی‌های ایشان، دقت در جزئیات و نقل دقیق حوادث بود. ایشان حتی در مسائل ساده، بر اساس شواهد دقیق تحلیل می‌کردند. بنده هم از اعضای انجمن تاریخ درخواست دارم که این جزئیات را حتی اگر فعلاً صلاح به چاپ آن هم نیست، یادداشت و ثبت کنند تا برای آیندگان باقی بماند.
جبرئیلی با اشاره به ذکر نمونه‌هایی از قدرت تحلیل حوادث و دقت در نقل و بیان از سوی آیت‌الله شبیری زنجانی، اظهار کرد: از جمله ایشان در مورد نامه‌ای از مرحوم مقدس اردبیلی به شاه عباس، معتقد بود این انتساب درست نیست زیرا سن سلطنت شاه عباس با وفات همخوانی ندارد.
وی افزود: در مورد کتیبه‌ای که بر روی قبر مرحوم لاهیجی درج شده بود هم ایشان اعتقاد داشت تاریخ درج شده(۱۰۴۵ ق) با تاریخ وفات پدر و پدربزرگ آن شخص سازگار نیست و این یک غلط تاریخی است که بعدها اصلاح شد. همچنین در مورد سال وفات قائم مقام فراهانی، هم با تحلیل دوران حکومت شاهان قاجار متوجه شدند که تاریخ ذکر شده اشتباه است.
وی با تأکید بر اینکه اساتید تاریخ باید این تمرکز و دقت در نقل و بیان را از ایشان بیاموزند، اضافه کرد: ایشان بر صحت تاریخ‌ها بسیار حساس بودند؛ به گونه‌ای که از تغییر تاریخ ولادت امام(ره) یا تغییر تاریخ وفات مرحوم شیخ حسن علی نخودکی برای تطبیق با مناسبت‌های دیگر مانند ولادت حضرت زهرا(س) به شدت ناراحت می‌شدند. ایشان همچنین در مورد مزار منسوب به علی بن جعفر در قم تحلیل‌های دقیقی داشتند و این مزار را متعلق به نوادگان علی بن جعفر می‌دانست.
استاد دانشگاه تهران با بیان اینکه ایشان انتساب مزار موسی مبرقع به عنوان فرزند بلافصل امام جواد(ع) را قبول نداشت و معتقد بود قبر کنونی در قم متعلق به محمد، فرزند موسی مبرقع فرزند امام جواد(ع) است به ابعاد سیاسی آن مرحو پرداخت و اضافه کرد: در مورد دیدگاه‌های سیاسی آیت‌الله العظمی شبیری، به‌ویژه در بحث «مشروطه» ایشان بیشتر به اندیشه «شیخ فضل‌الله» گرایش داشتند تا مرحوم آخوند خراسانی.
وی به رابطه عمیق میان آیت‌الله العظمی شبیری و امامین انقلاب اشاره کرد و افزود: ایشان در مورد امام می‌فرمود که فردی باصلابت بودند که در سال‌های آخر عمر لطافت بیشتری پیدا کرده بودند. همچنین در آثار اولیه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، تجلیل‌های بسیاری از آیت‌الله شبیری زنجانی به چشم می‌خورد.
وی تأکید کرد: نامه‌ای که آیت‌الله شبیری زنجانی به رهبری شهید نوشت و دیدار متقابل ایشان با رهبری، نشان‌دهنده عمق این رابطه است. حتی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای فرموده بودند که من از چند روز قبل از این که بخواهم به دیدار آقای شبیری زنجانی بروم نشاط پیدا می‌کنم. مطالعه آثار ایشان می‌تواند درس‌های بزرگی در زمینه دقت علمی و متانت اخلاقی به ما بیاموزد.
نظر شما